Nói đến nhà Trần, triều đại với Hào khí Đông A rực rỡ, chắc chắn chúng ta đều tự hào với chiến tích lừng lẫy 3 lần đánh tan tác quân Nguyên Mông. Không chỉ dừng lại ở đó, nhà Trần còn "chiến" hơn những gì chúng ta hay nghe. Chắc ai cũng biết rằng thời Lý với cuộc tấn công sang phương Bắc của Lý Thường Kiệt. Nhưng nhà Lý không phải là triều đại duy nhất ở nước ta làm điều này, Nhà Trấn cũng dẫn quân sang phương Bắc, không chỉ một mà tận hai lần. Nếu như lúc nhà Lý dẫn quân sang thì nhà Tống đã suy yếu, thì cuộc tấn công của vua Trần Anh Tông vào đất Nguyên diễn ra vào đầu thế kỷ 14, khi mà vó ngựa Mông Cổ vẫn là một thứ gì đó khiến các quốc gia e s.ợ.
Trong giai đoạn nhà Trần trị vì, Đại Việt đã 2 đánh vào tận trong đất Trung Quốc. Lần đầu là năm 1241 dưới triều vua Trần Thái Tông khi nhà vua đích thân dẫn quân theo đường thủy tiến ra vùng biển Quảng Ninh rồi Bắc phạt. Sử chép lại rằng: "Vua thân hành cầm quân đi đánh các trại Vĩnh An, Vĩnh Bình của nước Tống phía đường bộ, vượt qua châu Khâm, châu Liêm, tự xưng là Trai Lang, bỏ thuyền lớn ở trong cõi, chỉ đi bằng các thuyền nhỏ Kim Phụng, Nhật Quang, Nguyệt Quang. Người châu ấy không biết là vua, đều sợ hãi chạy trốn. Đến sau biết là vua mới chăng xích sắt giữa sông để chặn đường thủy. Khi trở về, vua sai nhổ lấy vài chục cái neo đem về".
Lúc ấy, ta vào đất Tống nhưng là với lý do đánh loạn quân mà triều Tống không quản được nên nhà Tống lúc đó đang "thoi thóp" cũng chẳng dám ý kiến. Đến lần sau vào năm 1313, ta lại cất quân sang đánh nhà Nguyên lúc mà Nguyên triều đang thịnh trị. Nguyên nhân của sự kiện này cũng là do quan quân nhà Nguyên cố tình gây hấn. Mặc dù dưới triều Nguyên Thành Tông, triều đình Nguyên chủ trương hòa hoãn với Đại Việt nhưng bọn quan lại ở biên ải lại không đồng ý với điều đó. Những năm 1311 - 1312, quan lại biên giới nhà Nguyên ở châu Quy Thuận đã năm lần sang c:ướp ở lộ Thái Nguyên, b:ắt 5.000 dân đưa sang Trung Quốc. Tri châu châu Dưỡng Lợi là Triệu Giác b:ắt những người buôn bán ở châu Tư Lang của nước ta, chiếm 1.000 khoảnh ruộng và lấy một lọ vàng.
Trước việc quân Nguyên lấn chiếm biên giới, nhà Trần đã cứng rắn dùng quân sự để đối đầu. Thực sự đây không phải là nước cờ trong phút nóng giận mà được tính toán và lên kế hoạch khá chi tiết. Với những thông tin tình báo thu thập được, ta biết rằng triều Nguyên lúc đó có nhiều vấn đề phải lo nên không ngay lập tức dám động binh với Đại Việt. Tuy nhiên, việc chúng tích trữ lương thảo, kho tàng ở biên giới để chờ thời điểm thích hợp mới dấy binh cũng là mối nguy thường trực đang đe d:ọa cho nước ta.
Nên biết rằng việc đánh sang đất giặc để chủ động phòng chống chiến tranh cũng được Hưng Đạo Vương căn dặn với các vua Trần trước lúc qua đời. Hưng Đạo Vương không chỉ 1 mà tận 2 lần nhắc vua Anh Tông việc quân Nam chủ động đánh vào đất Bắc để giữ bờ cõi.